Login E-loket
Microscopisch beeld van een netwerk van zenuwcellen in levendige kleuren op een donkere achtergrond.

Niet zomaar buikgevoel: zenuwstelsel in de darm herkent suikers, vetten en eiwitten

21/08/2025 14:50

Een nieuwe studie, gepubliceerd in Nature, geeft een verdere inkijk in de intelligente werking van het spijsverteringsstelsel. Het onderzoek, onder leiding van biomedische wetenschappers van KU Leuven, toont aan dat het zenuwstelsel in de darm voedingsstoffen niet alleen detecteert, maar ook een onderscheid kan maken tussen verschillende types.

‘Je buikgevoel volgen’, lijkt op het eerste gezicht iets intuïtief, onberedeneerd en weinig wetenschappelijk. Dat de buik, of beter gezegd het spijsverteringsstelsel, ‘gevoelig’ is, is wel wetenschappelijk gegrond: het beschikt over een autonoom (enterisch) zenuwstelsel met zo’n honderd miljoen zenuwcellen.

Nieuw onderzoek, onder leiding van KU Leuven-onderzoekers van TARGID (Translationeel Onderzoek van Gastro-enterologische Aandoeningen), toont aan dat de neuronen in de darmwand gericht reageren op specifieke voedingsstoffen. Uit het onderzoek, uitgevoerd op het darmweefsel van muizen, blijkt dat de darm suikers, eiwitten en vetten van elkaar kan onderscheiden. Elke voedingsstof activeert een eigen neurochemisch netwerk met reacties van specifieke zenuwcellen.

“Wat we zien is dat het enterisch zenuwstelsel niet zomaar reageert op rek of druk, maar veel gerichter functioneert naargelang de specifieke voedingsstoffen in de darm”, zegt postdoctoraal onderzoeker Candice Fung, eerste auteur van de studie. “De precisie waarmee het zenuwstelsel suikers, eiwitten en vetten van elkaar kan onderscheiden, bewijst hoe verfijnd en intelligent dit systeem is.”

Voor de detectie van de verschillende voedingsstoffen speelt het epitheel – oppervlakteweefsel aan de binnenkant van de darm - een centrale rol. Het weefsel geeft signalen door aan het zenuwstelsel, onder meer via serotonine, een gekende neurotransmitter.

Gespecialiseerde lichtmicroscopie

De onderzoeksgroep LENS (Laboratory for Enteric NeuroScience), onder leiding van professor Pieter Vanden Berghe, is gespecialiseerd in lichtmicroscopie voor beeldvorming in levende cellen en weefsels. De wetenschappers gebruiken fluorescerende merkers, waardoor de zenuwcellen letterlijk gaan stralen bij activatie. Op die manier kunnen zij de werking van het enterisch zenuwstelsel in realtime visualiseren.

“Als we spreken over ‘buikgevoel’, dan moeten we daar in het geval van ons spijsverteringsstelsel en het enterisch zenuwstelsel zeker niet geringschattend over doen. Dit onderzoek toont een zekere vorm van intelligentie in de darm aan”, reageert professor Vanden Berghe. “Om die reden spreken mensen ook wel eens van het ‘tweede brein’ of ‘little brain’, maar wat mij betreft, is het enterisch zenuwstelsel te belangrijk en gesofisticeerd om als ‘kleine broer’ te worden beschouwd.”